Hoe herkent u burn-out op de werkvloer?

Fase 1. Tegenzin
De werknemer gaat met tegenzin naar het werk. Hij is overgevoelig en maakt snel ruzie. De werknemer neemt zijn werk mee naar huis. Ook de thuissituatie raakt gespannen. De werknemer krijgt het gevoel tegen de klok te werken en het gevoel dat hij faalt. De werknemer is vaak verkouden of grieperig.
Werkprestaties:
De kwaliteit van het werk leidt er onder. Hij heeft zijn werk minder vaak af omdat hij ineens perfectionistisch wordt en raakt geobsedeerd door details. Hij maakt bovendien meer fouten. Verder ontloopt hij verantwoordelijkheden en vermijdt taken. En zijn professionele en ethische normen vervagen.

Fase 2. Negatieve emoties
In deze fase is er nauwelijks meer voldoening na het werken. De werknemer voelt vaak negatieve emoties en ook het lichaam reageert met negatieve prikkels (zoals nek-, schouderklachten, hoofdpijn en vermoeidheid). Voor dat onprettige gevoel zoekt de werknemer compensatie. Hij gaat nog harder werken en negeert zijn klachten. De werknemer kan zich moeilijk ontspannen en heeft een afnemende eetlust.
Werkhouding:
De werknemer verliest zijn motivatie. Het verlies aan interesse wisselt hij af met een verhoogde strijdlust. Hij raakt gedemoraliseerd en meet zich een negatieve, kritische houding aan. Hij heeft het gevoel dat hij faalt, voelt zich onmachtig daar iets aan te doen en zijn zelfvertrouwen brokkelt af. Zijn houding naar het bedrijf en zijn collega's wordt apathisch.

Fase 3. Passief verzet
Als reactie op de onprettige gevoelens ontstaat er passief verzet. Denk hierbij aan een verminderde betrokkenheid bij het werk en minder respect voor de omgeving. De werknemer mijdt klanten en collega’s, geeft anderen de schuld van fouten en is steeds meer afwezig.
Werkrelaties:
Richting klanten: verlies van empathie en compassie, voelt zich vaak slachtoffer, onachtzaamheid met professionele grenzen treedt op, gebrek aan emotionele afstand, ongeduldig;
Richting collega's: zoekt isolement op, communiceert slecht, zoekt (staf)conflicten, vermijdt vragen om persoonlijke en professionele hulp.

Fase 4. Ziek melden
Iemand knapt af. Hij kan en wil niet meer werken; meestal komt nu de ziekmelding. Soms wil iemand zelfs ontslag nemen. De werknemer heeft last van enerzijds schuld- en schaamtegevoelens, en anderzijds van onverschilligheid en vermijdend gedrag. Het risico bestaat dat hij langdurig ziek raakt. Het is dan belangrijk dat de werkgever contact met hem houdt en zorgt dat de werknemer tijdig re-integreert en weer stap voor stap gaat werken.

Fase 5. Nog geen herstel
Herstel blijft tegen verwachting uit. Het schuldgevoel hierover neemt toe. De werknemer blijft somber, wil alleen nog maar slapen en zoekt allerlei compensatie zonder daar voldoening uit te halen. Soms meldt iemand zich meerdere malen beter, uit schaamtegevoel, maar is dat nog niet.
Gedrag:
De werknemer meldt zich vaker ziek. Hij is erg snel geïrriteerd en maakt een chaotische indruk. Hij klaagt over cliënten, de organisatie en de collega's. Hij doet liever alles alleen. Hij heeft het steeds vaker over solliciteren.

Fase 6. De balans opmaken
De balans wordt opgemaakt. 'Heb ik wel de juiste baan of werkgever?' In deze fase raken werknemers vaak in conflict met zichzelf en met de omgeving. Nog steeds voeren sombere gevoelens de boventoon.

Fase 7. Zelfzorg
In deze fase gaan mensen tijd steken in zelfzorg. Dit uit zich onder andere door prettige activiteiten te ontplooien en ondernemen. Het gevoel van voldoening komt weer terug. Het herstel begint langzaam. De werknemer krijgt weer energie terug. Nu is het zaak niet te forceren. Alles is gericht op het herstel.

Fase 8. Terug naar de werkvloer
De werknemer moet weer wennen en anderen ook aan hem. De kans op herhaling van de burn-out hangt dan af van wat de werknemer van zijn ziekteproces geleerd heeft. Hij loopt extra risico's als hij na zijn ziekte bij een andere werkgever terecht komt. Een nieuwe werkomgeving is extra belastend en in de meeste gevallen zal de nieuwe werkgever niet op de hoogte zijn van de eerdere burn-out van de werknemer.

Aanbevolen websites
- Burn-out herkennen en voorkomen (www.leren.nl)
- Tips voor managers (www.burnin.nl)
- Burn-out test (www.burnin.nl)