Volledig herstel is geen passief proces voor werkgever en werknemer
Vroeger moest een ernstig zieke werknemer genezen zijn voordat hij weer aan de slag ging. Een paar jaar geleden is dat veranderd: het werk is nu onderdeel van het herstelproces. 'Mijn werk is mijn herstelmeetlat.'
Door Mirjam Streefkerk
'Nog even een weekendje op krachten komen bij mijn ouders en dan kan ik maandag weer aan het werk', dacht Kim Verschoor (28) begin februari 2008. De ontwerper bij Bright Alley, een bedrijf dat interactieve leermiddelen ontwikkelt, had toen een week thuisgezeten met flinke hoofdpijn.
Het liep iets anders. Dat weekend werd Verschoor met verschrikkelijke hoofdpijn opgehaald door een ambulance. Verschoor bleek een virale hersenvliesontsteking te hebben. Na een week werd ze uit het ziekenhuis ontslagen. 'Nog een weekje thuis uitzieken en dan ben je er weer bovenop', zei de neuroloog tegen Verschoor, die op dat moment nog nauwelijks kon lopen en licht noch geluid kon verdragen. Ook dat liep iets anders. Pas een half jaar later zou ze weer haar eerste stappen op de werkvloer zetten.
Het kan iedereen overkomen. Je bent jong, je hebt een goede baan en opeens word je ernstig ziek. Maanden is je gezondheid vrijwel het enige waarmee je bezig bent. En dan moet je stapje voor stapje weer aan de slag.
Bij Koert Rozenboom (29) werd in 2007 na een vakantie, waarvan hij grieperig terugkwam, leukemie geconstateerd. 'Je verstand gaat redelijk op nul op zo'n moment. Mijn lichaam sloot zich af voor emoties, dat is denk ik een soort afweermechaniek.'
Gelukkig sloegen de vier chemokuren die hij kreeg goed aan. Rozenboom: ‘Ik realiseerde me vooral dat je weliswaar een grote tegenvaller kunt hebben, maar dat je dan niet per se ongelukkig hoeft te zijn. Als je maar de goede mensen om je heen hebt.' Al na een halfjaar ging Rozenboom, werkzaam bij een financiële instelling, weer aan de slag.
In de tussentijd had hij veel contact met collega's. Zijn bazen stonden in de eerste week al naast zijn bed en vertelden hem dat hij de tijd moest nemen en het moest zeggen als hij iets nodig had.
Volgens de officiële regels moet zowel werkgever als werknemer zich in de eerste twee jaar van de ziekte inspannen om tot werkhervatting te komen. Een arboarts van het UWV of een bedrijfsarts ziet erop toe dat dat gebeurt.
Op zijn eerste werkdag na zijn herstel ging Rozenboom met zijn direct leidinggevende om de tafel zitten. We maakten een lijstje met wat ik zou kunnen doen. Ik deed interne klusjes. Zette wat cursussen op voor collega's. Voor even vond ik dat prima, maar op een gegeven moment wil je toch wel terug naar je oude werkzaamheden.' Na vijf maanden was Rozenboom weer fulltime aan het werk.
Het enige dat hem een beetje tegenstond aan zijn re-integratietraject, was het bezoekje aan de arboarts. 'Ik begrijp dat er zo'n soort controle moet zijn, maar het traject tussen mij en mijn werkgever liep goed, dus het was niet nodig.'
De arboarts van Kim Verschoor had in mei vorig jaar, drie maanden na de diagnose, al vrij snel door dat haar cliënt nog even moest wachten met werken. Verschoor: 'Ik was zelf naar de arts gegaan en had barstende koppijn toen ik daar zat. Ik heb uitgelegd dat ik heel graag weer wilde werken.' De twee spraken af dat Verschoor zodra het mogelijk was weer een of twee uur naar haar werk zou gaan en dat rustig zou opbouwen. ‘Ik dacht altijd dat arboartsen je onder druk zetten om je weer aan het werk te krijgen, ook al ben je daar nog niet aan toe. Maar dat was gelukkig niet zo.'
Bright Alley, de werkgever van Verschoor, heeft geen speciaal beleid bij langdurige ziekte. 'We nemen in elk geval geen afwachtende houding aan en bekijken per werknemer wat we kunnen doen. Alle acties zijn erop gericht de werknemer zo veel mogelijk in het arbeidsproces te houden', zegt Maarten Jansen, een van de directeuren. ‘Dat is volgens ons beter dan wanneer je opeens uit het hele arbeidsproces wordt getrokken.'
Dat is inderdaad de heersende gedachte nu, merkt Monique Frings-Dresen op. Zij is hoogleraar Beroepsziekten bij het Coronel Instituut voor Arbeid en Gezondheid in het AMC te Amsterdam en doet onder meer onderzoek naar herintredende kanker- en reumapatiënten. 'Herintreden verliep vroeger volgens de methode train and place. De werknemer moest eerst medisch hersteld zijn en ging vervolgens weer aan het werk. Sinds zes jaar is het andersom: place and train. Het werk is onderdeel van het herstelproces.'
